Dutch Data Prize 2024 win: Geluiden van wilde dieren van over de hele wereld delen

Xeno-canto is een citizen science-project waarin vrijwilligers geluidsopnamen van wilde dieren kunnen maken, uploaden en annoteren. De dataset is een aansprekend voorbeeld van FAIR data. Dat was een van de redenen waarom xeno-canto in 2024 de Dutch Data Prize won in de categorie Life Sciences and Health.

De dataset is sinds 2005 online beschikbaar. Inmiddels bevat deze meer dan 575.000 geluidsopnamen van ruim 10.000 soorten en is xeno-canto uitgegroeid tot een van de grootste verzamelingen vogelgeluiden ter wereld.

Openheid en gelijkwaardigheid zijn belangrijke uitgangspunten van het project. Alle opnamen worden onder een Creative Commons-licentie vrij gedeeld. Daarnaast is er geen centrale autoriteit die bepaalt hoe opnamen worden geïnterpreteerd: iedereen kan via de online forums deelnemen aan discussies over de opnamen. Daarvoor is een lidmaatschap nodig, maar dat is gratis. Zo kunnen bijvoorbeeld ook vogelexperts uit minder welvarende landen deelnemen.

Twintig jaar van open en gelijkwaardige samenwerking heeft veel opgeleverd. De website wordt intensief gebruikt, ook voor wetenschappelijk onderzoek. Op Google Scholar wordt xeno-canto inmiddels in 5.000 wetenschappelijke publicaties genoemd.

Na het winnen van de Dutch Data Prize kwamen de felicitaties van over de hele wereld. ‘Dat was leuk’, vertelt initiatiefnemer Bob Planqué, die de website samen met Willem-Pier Vellinga heeft opgezet. ‘Op zo’n moment zie je hoe groot het veld is dat we met onze website bedienen.’

De toekomstplannen voor de dataset liggen onder meer op het gebied van machine learning. Met een eigen algoritme dat leert om vogelsoorten automatisch te herkennen, wil xeno-canto de komende jaren de mogelijkheden om de data te onderzoeken verder vergroten en nieuwe vormen van gebruik mogelijk maken.