Strategie

Wat voorafging 

Research Data Nederland (RDNL) werd in 2013 opgezet door DANS (Data Archiving and Networked services) en 3TU.Datacentrum (tegenwoordig 4TU.ResearchData) met als grondslag een “Letter of Intent”. Het idee was om het aanbod van data-archiefdiensten beter op elkaar af te stemmen en gezamenlijk een breder veld van disciplines te bedienen dan de afzonderlijke partijen konden doen. In 2014 trad SURFsara toe tot het verband. 

In die jaren waren de universiteiten en koepels als NWO en KNAW bezig hun databeleid te formuleren en begonnen ze dat te implementeren, onder andere via de UB’s. RDNL maakte onderscheid tussen front-office-functies bij de universiteiten en back-office-services, waarop juist de RDNL-partners zich zouden kunnen toeleggen. 

Toen in 2015 het Landelijk Coördinatiepunt Research Data Management (LCRDM) van start ging, meende RDNL dat het coördinatiepunt zou leiden tot een betere afstemming van vraag en aanbod van datadiensten. RDNL beperkte zijn activiteiten tot de inmiddels succesvolle cursus Essentials 4 Data Support en de Nederlandse Dataprijs. LCRDM heeft wel geleid tot een betere kennisuitwisseling over allerlei aspecten van researchdatamanagement (RDM), maar is toch minder geschikt gebleken om het aanbod aan services beter te organiseren. 

Inmiddels is in 2017 het Nationaal Platform Open Science (NPOS) ontstaan, dat zich ook bezighoudt met de vraag hoe de data-infrastructuur in Nederland beter te organiseren in het kader van Open Science. Daarom is het juist nu zinvol dat RDNL opnieuw bepaalt welke rol zijzelf het beste kan spelen. 

Visie 

Missie 
De missie van Research Data Netherlands (RDNL) is het bevorderen van duurzame toegankelijkheid en verantwoord hergebruik van wetenschappelijke onderzoeksgegevens in alle fasen van (wetenschappelijk) onderzoek. 

Hiertoe wisselt RDNL kennis uit en levert het diensten op het gebied van datamanagement en lange-termijn preservering van data. In de nabije toekomst wil RDNL ook dienstverlening aanbieden op het gebied van software sustainability

Meerwaarde 
RDNL bestaat uit organisaties die primair back-office en technische basisinfrastructuur functies vervullen en die voldoen aan de richtlijnen van de CoreTrustSeal. De coalitie staat open voor andere organisaties die zich engageren voor data stewardship en aan deze voorwaarden voldoen, of bereid zijn daar binnen een gestelde termijn aan te voldoen. 

De meerwaarde van RDNL is dat de samenwerkende organisaties gezamenlijk een breder terrein kunnen bedienen dan ieder alleen. Coalitiepartners zijn in diverse opzichten complementair, zowel door de vakgebieden die ze bedienen, als door de diensten die ze aanbieden en de variëteit aan soorten onderzoeksdata waarover ze expertise hebben en die ze beschikbaar stellen. De samenwerking biedt een praktische uitwerking van het collaborative data infrastructure model uit het ‘Riding the Wave’ rapport (2010)1. RDNL zet concrete stappen op weg naar een federatieve data-infrastructuur in Nederland. 

RDNL is door middel van het inzetten van menskracht (peopleware), software en standaarden betrokken bij alle stadia van de data life cycle, al ligt het zwaartepunt bij de latere stadia van de cyclus door de frontoffice–backoffice-constructie. 

Daarnaast vindt ook op technologisch gebied samenwerking plaats, bijvoorbeeld op het gebied van opslag. Door gebruik te maken van elkaars diensten en competenties wordt overlap voorkomen en de transparantie voor de potentiële gebruiker vergroot. Bovendien gaat toekomstige samenwerking op het gebied van basisinfrastructuur voordelen opleveren op het gebied van vindbaarheid, integratie en uitwisselbaarheid van data, maar ook in financieel opzicht op basis van schaalvoordelen. 

Door samen te werken aan onze missie zorgen wij dat vele stakeholders onderzoeksgegevens kunnen opslaan, vinden en hergebruiken, waaronder ook de maatschappij. 

Stakeholders 
RDNL richt zich voornamelijk op onderzoeksondersteuners door hun bij te staan in hun werk voor onderzoekers, datamanagers, universiteiten en instituten. Wij doen dit via de frontoffice–backoffice-constructie die is gekozen als uitvoeringsmechanisme van de federatieve data-infrastructuur binnen Nederland (zie Enkele kernbegrippen). 

Verder zijn (internationale) financiers, zoal KNAW, NWO en de Europese commissie, een drijvende kracht aangezien zij open access en verantwoord datamanagement hoog in het vaandel hebben staan voor het onderzoek dat zij financieren. 

Het Landelijk Coördinatiepunt Research Data Management (LCRDM), maar ook het National Platform Open Science (NPOS), NWO (Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) en CSC (Coördinerend SURF Contactpersonen) worden door RDNL ingezet als adviesorgaan en informatiebron, waarbij RDNL zich opstelt als uitvoeringsorgaan van nieuwe ideeën en innovaties. 

Doelstellingen

1. Bieden van transparante en relevante dienstverlening op het gebied van datamanagement

  • Samenhangende, interoperabele en federatieve dienstverlening met een duidelijke rolverdeling en afstemming tussen de RDNL-partners, resulterend in een gezamenlijke datamanagement producten- en dienstenaanbod en catalogus.
  • Schakel tussen de diverse onderzoeksinstellingen: universiteiten, NWO- en KNAW-instituten, TNO, etc.
  • Gesprekspartner voor koepels (bv. Landelijk Coördinatiepunt Research Data Management, National Platform Open Science) en financiers op het gebied van data stewardship en datamanagement. 

2. Bieden van een datamanagement trainingsprogramma

  • Aanbieden van trainingen, zowel aan de data-ondersteuners als andere stakeholders.
  • Ontwikkeling van trainingen op het gebied van datamanagement.
  • Organisatie van workshops of masterclasses over verschillende onderwerpen, zoals juridische aspecten van data, data policies, en infrastructuren voor data en storage. 

3. Vergroten van het bewustzijn over het belang van datamanagement

  • Afstemmen, beschikbaar stellen en implementeren van data curation policies en best practices voor datamanagement, lange-termijn archivering en hergebruik van data.
  • In samenwerking met andere stakeholders FAIR data principles2 (meta)datastandaarden voor verschillende domeinen ontwikkelen en adopteren.
  • Organisatie en uitreiking van de Nederlandse Dataprijs. 

Wanneer is RDNL een succes? 

RDNL is een succes als aan de volgende voorwaarden wordt voldaan. 

1. Bieden van transparante en relevante dienstverlening op het gebied van datamanagement

  • Diensten en expertise worden, op een transparante en gecoördineerde wijze gedurende de complete data life cycle, via de producten- en dienstencatalogus aangeboden.
  • De dienstverlening speelt in op (inter)nationale ontwikkelingen op het gebied van datamanagement en data stewardship.
  • RDNL wordt, door onze stakeholders, gezien als advies- en uitvoeringsorgaan voor duurzaam datamanagement. 

2. Bieden van datamanagement trainingsprogramma

  • Trainingen op het gebied van datamanagement zijn beschikbaar via RDNL en/of de individuele partners. 
  • Workshops en masterclasses worden georganiseerd en/of zijn beschikbaar. 

3. Vergroten van het bewustzijn over het belang van datamanagement 

  • Het belang van datamanagement, lange-termijn archivering en hergebruik van data is volledig geïntegreerd in de onderzoekscultuur. 
  • De FAIR data principles zijn, zo ver als mogelijk, geïntegreerd in de dienstverlening. 
  • De Nederlandse Dataprijs is een begrip in de Nederlandse onderzoeksgemeenschap. 


Organisatie 

RDNL heeft een voorzitter. Deze rol rouleert elke twee jaar onder de coalitiepartners. De voorzitter is verantwoordelijk voor de RDNL-administratie en faciliteert alle afspraken en logistiek. Het geniet de voorkeur om het voorzitterschap op alle lagen (stuurgroep, werkgroep en projectgroep) in één hand te houden onder dezelfde coalitiepartner te hangen, zodat de voortgang gemakkelijk in de gaten te houden is. De voorzitter is verantwoordelijk voor de voortgang van gemaakte afspraken en interne communicatie. De voorzitter is niet de externe vertegenwoordiging van RDNL, dit is de stuurgroep als geheel. RDNL kent twee structurele niveaus van overleg: stuurgroep en werkgroepen. Daarnaast kunnen tijdelijke projectgroepen ingericht worden. 

Stuurgroep 

De stuurgroep vergadert elk kwartaal. Elke partner heeft in principe één afgevaardigde in de stuurgroep. De voorzitter van de stuurgroep is de voorzitter van RDNL. De begroting voor het volgende jaar wordt in de vergaderingen van Q2 of Q3 van het voorgaande jaar bepaald. De financiële rapportage wordt jaarlijks behandeld in Q1. 

Werkgroep 

Er zijn twee werkgroepen: Communicatie en Training. Ook in de werkgroepen is elke partner in beginsel door hoogstens één lid vertegenwoordigd. De werkgroepen sturen een verantwoording over gedane zaken naar de stuurgroep, voorafgaande aan de stuurgroepvergadering. De werkgroepen vergaderen volgens hun eigen vergaderregime. 

Projectgroep 

Voor tijdelijke gezamenlijke activiteiten kan een projectgroep worden ingericht. Voorbeelden zijn de organisatie van de Nederlandse Dataprijs en de dienstencatalogus. 

Enkele kernbegrippen 

Data stewardship is het beheer en toezicht op de onderzoeksdata van een organisatie, wetenschappelijk domein of community, zodanig dat deze er op een eenvoudige en consistente manier toegang toe hebben. Een data steward zorgt voor de juistheid, volledigheid, integriteit en kwaliteit van de gegevens. 

Frontoffice – backoffice model: In Nederland ontwikkelt zich op initiatief van Research Data Netherlands (RDNL) een federatieve data-infrastructuur met diensten, rollen en verantwoordelijkheden voor verschillende partijen. RDNL heeft dit referentiemodel uitgewerkt in vier lagen. De laag Common Data Services uit het EU-raamwerk is in dit model gesplitst. 

Het fundament wordt gevormd door een technische basisinfrastructuur, waarin onder meer zorg wordt gedragen voor data opslag en back-up faciliteiten. Daarboven bevindt zich een laag van backoffice-datadiensten, die faciliteiten en ondersteuning biedt voor de lange-termijn archivering en de toegankelijkheid van data. Weer een niveau hoger bevinden zich de frontoffice-diensten, die de eerstelijns contacten met de bovenste laag van onderzoekers verzorgen: ondersteuning, advies en training van onderzoekers en studenten in het verantwoord beheren van data. De frontoffices kunnen terugvallen op expertise van de backoffice.

Lange-termijn archivering is het voor de langere termijn (>10 jaar) bewaren en bruikbaar houden van onderzoeksgegevens. 

Onderzoeksgegevens omvatten onderzoeksdata (zoals databases, spreadsheets, tekst, afbeeldingen, audio, video, geodata en multimedia), onderzoeksinformatie (informatie over onderzoek, onderzoeksinstituten en onderzoekers) en elektronische publicaties (inclusief preprints en rapporten, zoals die zich bevinden in repositories). 

 

1 How Europe can gain from the rising tide of scientific data. Final report of the High Level Expert Group on Scientific Data. A submission to the European Commission. October 2010 www.researchgate.net/publication/255181186  

2 Wilkinson, M. D. et al. The FAIR Guiding Principles for scientific data management and stewardship. Sci. Data 3:160018 doi.org/10.1038/sdata.2016.18 (2016).